Samenvatting

Vanaf maart 2020 is het coronavirus* ook actief in Utrecht. In 2020 zijn 728 Utrechters in het ziekenhuis opgenomen geweest met het coronavirus en 187 Utrechters zijn met het coronavirus overleden. Utrecht kent een lagere sterfte met corona dan gemiddeld in Nederland en in de overige G4-steden. De stad heeft een relatief jonge bevolking, wat van invloed is op de ziekte- en sterftecijfers. De ziekenhuisopnames en sterfte waren kort na de lockdown in maart 2020 hoog, dat daalde fors in de zomerperiode en nam weer toe voor en tijdens de tweede lockdown in het najaar 2020. Sinds dat moment is het aantal redelijk stabiel tot februari 2021. In het eerste kwartaal van 2021 loopt het aantal positieve testuitslagen weer op. Dat gaat gepaard met een groter aantal Utrechters dat zich laat testen, waardoor het aandeel positieve tests lager ligt dan het laatste kwartaal van 2020. Uit peilingen onder het Utrechtse Bewonerspanel blijkt dat de bezorgdheid over het coronavirus en de eigen gezondheid ongeveer stabiel was in het afgelopen jaar. Hoe ouder de panelleden, hoe groter de bezorgdheid over de eigen gezondheid. Daarbij maken panelleden zich vaker zorgen over de gezondheid van familieleden dan over hun eigen gezondheid.

* Met coronavirus bedoelen we het nieuwe coronavirus (SARS-CoV-2) dat de ziekte Covid-19 veroorzaakt.

Aantal positieve testuitslagen bewoog in 2020 mee met testcapaciteit en testbeleid

Als we het aantal positieve tests sinds het begin van de coronacrisis volgen, dan zien we dat deze samenhangen met de beschikbaarheid van testcapaciteit. In maart 2020 lag het aantal positieve tests laag, maar dat aantal nam fors toe toen vanaf 1 juni iedereen met klachten zich mocht laten testen. Daarvoor waren het alleen specifieke doelgroepen zoals verzorgend personeel en leerkrachten. In oktober nam het aantal en aandeel positief geteste Utrechters flink toe. In die periode telde Utrecht tussen de 1.500 en 2.000 positieve tests per week. Daarna, tijdens de tweede lockdown, daalde het kort. Maar in de kerstperiode was opnieuw een toename van het aantal positieve tests zichtbaar. Dat hangt onder andere samen met het verder toegenomen aantal afgenomen testen. Die komt onder andere door verdere verruiming van het testbeleid per 1 december 2020: mensen die in quarantaine zaten door contact met een besmet persoon konden zich ook zonder klachten laten testen op dag 5. Datzelfde beeld van een oplopend aantal tests en een lager aandeel positieve tests doet zich ook in het eerste kwartaal van 2021 voor. Een groot deel van de groei in het aantal testen is een direct gevolg van het opengaan van basisscholen en kinderopvang vanaf week 6 (8 februari), en het verruimde testbeleid in deze leeftijdsgroep.

Voorjaar, najaar 2020 en winter 2021 meeste ziekenhuisopnames en overledenen

In 2020 zijn in totaal 728 Utrechtse patiënten met het coronavirus in het ziekenhuis opgenomen geweest (Bron: stichting NICE) en zijn 187 Utrechters aan het coronavirus overleden. Cijfers over de provincie Utrecht laten zien dat in 2020 ruim de helft (56%) van de overledenen in een verpleeg- of verzorgingshuis of woonzorgcentrum voor ouderen woonde. Het beeld van ziekenhuisopnames en overledenen per maand laat duidelijk een piek in maart en april 2020 zien en een piek in de tweede golf vanaf september 2020. Ook in januari 2021 is met name het aantal ziekenhuisopnames nog relatief hoog. Personen die sinds maart 2020 overleden zijn en die niet zijn getest op Covid-19, zijn niet in deze registratie meegenomen. Ook is het niet verplicht om het overlijden van Covid-19 patiënten te melden aan de GGD'en. Het werkelijke aantal overleden Covid-19 patiënten zal hierdoor hoger zijn. Cijfers van het CBS over oversterfte zijn terug te vinden in het hoofdstuk Bevolking.

Bewonerspanel: meer bezorgdheid om gezondheid familieleden dan eigen gezondheid

Uit de pelingen van het Utrechtse Bewonerspanel blijkt dat de bezorgdheid over het coronavirus ongeveer stabiel is gebleven het afgelopen jaar. In februari 2021 is 47% van de panelleden (helemaal) niet bezorgd om de eigen gezondheid door het coronavirus, 22% is (heel erg) bezorgd. Hoe ouder de panelleden, hoe groter de bezorgdheid over de eigen gezondheid. Panelleden maken zich vaker zorgen over de gezondheid van familieleden dan over hun eigen gezondheid. Bijna de helft (45%) van de panelleden geeft aan bezorgd te zijn over de gezondheid van familieleden, dat is vergelijkbaar met de resultaten van 2020.

Gedragsonderzoek van RIVM en GGD GHOR Nederland

RIVM en GGD GHOR Nederland (samen met de regionale GGD’en) voeren sinds de uitbraak van het coronavirus in Nederland een groot vragenlijstonderzoek uit onder de Nederlandse bevolking. Het onderzoek gaat over het gedrag van mensen, wat ze vinden van de maatregelen van de overheid en hoe het fysiek, mentaal en sociaal met ze gaat. Sinds april 2020 is dit onderzoek om de paar weken uitgevoerd. De 10e ronde is gehouden van 10 t/m 14 februari 2021. Deze peiling is door ruim 50.000 respondenten ingevuld. Voor de GGD regio Utrecht is het mogelijk om voor de provincie (GGD regio) en gemeente Utrecht uitsplitsingen te maken. De Utrechters die hebben deelgenomen aan dit onderzoek zijn niet representatief voor alle inwoners van de gemeente Utrecht, maar de cijfers die hieronder gepresenteerd worden geven wel een indicatie voor de impact van de coronapandemie.

RIVM/GGD: Draagvlak in Utrecht voor thuisisolatie groot

In een verdiepende analyse op de gegevens van het 10e gedragsonderzoek van RIVM en GGD van respondenten woonachtig in de gemeente Utrecht blijkt dat de steun voor de maatregelen voor thuisisolatie hoog is. Negen op de tien (91%) geeft steun aan de maatregel om thuis te blijven bij nauw contact met een mogelijk besmet persoon. Bij verkoudheidsklachten van huisgenoten met koorts en/of benauwdheid geeft ruim negen op de tien (91%) respondenten aan achter de maatregel te staan. Dit percentage neemt wel iets af als deze maatregel nog een half jaar langer zou duren. Ook bij eigen verkoudheidsklachten en terugkomst uit een hoog risicogebied is er grote steun voor de maatregel om thuis te blijven.

RIVM/GGD: Naleven thuisquarantaine beste nageleefd door inwoners van Nederlander

Wanneer iemand een positieve uitslag heeft ontvangen na een coronatest, dan wordt de thuisquarantaine het vaakst nageleefd. Dat blijkt uit het 10e gedragsonderzoek van het RIVM en GGD. Van de deelnemers aan het vragenlijstonderzoek die zelf positief zijn getest, rapporteert 75% thuis te zijn gebleven en 98% geen bezoek te hebben ontvangen. Als mensen zelf verkoudheidsklachten hadden die waarschijnlijk niet komen door een onderliggende aandoening, bleef 34% thuis en ontving 70% geen bezoek (dit was in ronde 9 respectievelijk 44% en 70%). Het gedragsonderzoek laat verder zien dat 44% van de respondenten uit de regio Utrecht zich heeft laten testen bij klachten in de afgelopen zes weken.

Global Goals dashboard

Utrecht wil een stad zijn waarin gezondheid en leefbaarheid voorop staan. We stoppen daarom energie in een betere kwaliteit van leven voor iedereen. Internationaal leveren we daarmee een bijdrage aan de Sustainable Development Goals (SDG’s). Dat zijn de 17 duurzame ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties (VN) om samen te werken aan een betere wereld voor iedereen.

Voor Gezondheid gaat het om de stedelijke doelstellingen Veerkracht en gelijke kansen en Zorg dichtbij en op maat. De SDG’s richten zich op:

  • Gezondheid en welzijn: Verzeker een goede gezondheid en promoot welvaart voor alle leeftijden.
  • Ongelijkheid verminderen: Dring ongelijkheid in en tussen landen terug.

Naar het dashboard