Criminaliteit

Samenvatting

In 2025 stijgt de totale geregistreerde criminaliteit met 10%. Dit komt vooral door een toename van woninginbraak, autokraak, fietsendiefstal en geweld. Zakkenrollerij en winkeldiefstal nemen af. Binnen de digitale criminaliteit stijgen betaalfraude en ID-fraude, fraude met online handel daalt. Het aantal registraties van drugsdelicten neemt toe, waaronder ook de handel in harddrugs. Op het gebied van openbare orde zien we het aantal demonstraties fors toenemen.

In het kort

• Totale geregistreerde criminaliteit stijgt met 10%
• Bijna alle vormen van geweld nemen toe
• Ontwikkeling criminaliteit in Utrecht wijkt af van andere grote steden
• Online fraude daalt met 15%
• Slachtoffers online criminaliteit lager dan gemiddeld in G4, aangiftebereidheid is laag
• Ondermijnende criminaliteit: meer plofkraakverdachten uit Midden-Nederland, ruim de helft komt uit Utrecht
• Registraties van handel in harddrugs nemen toe, maar veel is niet in beeld
• Openbare orde: forse toename van het aantal demonstraties
• Schadelijke polarisatie en radicalisering verhardt, zowel online als offline
   

Totale geregistreerde criminaliteit stijgt met 10% 

Vooral woninginbraak, autokraak en fietsendiefstal nemen toe in 2025, terwijl winkeldiefstal en zakkenrollen juist afnemen. Het aantal woninginbraken stijgt met 58% ten opzichte van 2024. Behalve in Vleuten-De Meern is in alle wijken een toename te zien, met opvallende stijgingen in Oost en Noordoost. Autokraak stijgt met 19% in 2025 en fietsendiefstal met 10%. De afname van zakkenrollerij in 2024 zet door in 2025 (-25%) en ook winkeldiefstal blijft dalen (-5%). 

Bijna alle vormen van geweld nemen toe

Het aantal politieregistraties van geweld stijgt met 11%. Mishandeling en bedreiging komen het vaakst voor, de toenames zijn hier achtereenvolgens 5% en 10%. Straatroof en overvallen komen minder vaak voor, maar nemen beide toe (met respectievelijk 30% en 73%). De registraties moord en doodslag nemen af, van 57 naar 48 (-16%). Ook het aantal registraties huiselijk geweld daalt, maar kanttekening hierbij is dat de aangiftebereidheid – bijvoorbeeld vanwege angst of schaamte - laag is

In 2025 nam het aantal geregistreerde zedendelicten landelijk toe, met een opvallende stijging in de provincie Utrecht (+25%) en in de gemeente Utrecht (38%). Een mogelijke verklaring voor de landelijke toename is de invoering van de nieuwe Wet Seksuele Misdrijven halverwege 2024. Volgens deze wet is het ontbreken van instemming ook strafbaar en is het dus niet meer nodig om verkrachting of aanranding aan te tonen om te bewijzen dat er sprake is van dwang. 

Ontwikkeling criminaliteit in Utrecht wijkt af van andere grote steden

Vergeleken met de andere grote steden is de toename van de criminaliteit in Utrecht in 2025 opvallend. In Rotterdam en Amsterdam daalt de totale geregistreerde criminaliteit in 2025 met 2%. Den Haag laat een toename zien van 2% en landelijk gezien is de geregistreerde criminaliteit al drie jaar op rij stabiel. Dit blijkt uit cijfers van het open dataportaal van de politie. 

Over een periode van tien jaar bezien, daalt de geregistreerde criminaliteit in Utrecht gestaag tot 2019, het jaar waarin er ook landelijk en in de meeste G4-steden een lichte toename te zien is. In de daarop volgende coronajaren zet de dalende trend van de jaren voor 2019 zich versterkt door, maar na 2021 stijgt de geregistreerde criminaliteit weer. Deze ontwikkeling zien we in grote lijnen ook in de andere G4 steden. Maar in Amsterdam en Rotterdam vlakt de groei na 2022 weer af en in 2025 is er zelfs een daling te zien, terwijl de geregistreerde criminaliteit in Utrecht in 2025 juist toeneemt en in mindere mate ook in Den Haag. Ook gecorrigeerd voor de bevolkingsgroei blijft dit beeld overeind en blijft de stijgende trend in Utrecht zichtbaar (van 68 naar 74 criminaliteitsregistraties per 1.000 inwoners in 2025).  

NB: de jaarcijfers voor Utrecht in de eerste grafiek kunnen iets afwijken van die in de kerncijfertabel, omdat voor de G4-cijfers het open dataportaal van de politie wordt gebruikt. Deze wordt geregeld geüpdatet.

Online fraude daalt met 15%

Dit komt door een afname van fraude met online handel (-18%) en van identiteitsfraude (-15%). Fraude met betaalproducten stijgt juist met 7%. Dit blijkt uit politiecijfers. Onder betaalfraude valt het stelen of misbruiken van iemands bankgegevens om zo geld te verkrijgen zonder toestemming van het slachtoffer. Cybercrime neem af met 24%. Onder cybercrime verstaan we hacks, DDoS-aanvallen en aanvallen met ransomware of virussen. Een kanttekening bij alle vormen van digitale criminaliteit is dat halverwege 2023 een wijziging in de zogenaamde maatschappelijke klassen van de politie is geweest. Hierdoor kan digitale criminaliteit nauwkeuriger worden geregistreerd, maar een vergelijking met de jaren voor 2024 jaren is lastig. 

Slachtoffers online criminaliteit lager dan gemiddeld in G4, aangiftebereidheid is laag

In de landelijke Veiligheidsmonitor (2025) van het CBS wordt zelf gerapporteerd slachtofferschap gemeten. Hieruit blijkt dat het aandeel slachtoffers van online criminaliteit in Utrecht 17% is, wat vergelijkbaar is met het gemiddelde in de G4 en het landelijke cijfer. Het CBS definieert online criminaliteit als het geheel van online fraude, hacks, phishing en zaken als online stalken en pesten. Uit de monitor blijkt verder dat de aangiftebereidheid van online criminaliteit laag is, in Utrecht is dat 15% wat vergelijkbaar is met het landelijke cijfer. Dit betekent dat veel incidenten buiten het zicht blijven van de politie en niet in de cijfers verschijnen, waardoor er sprake is van een groot dark number. Landelijk is er sprake van een toename in het slachtofferschap en afname van de aangiftebereidheid tussen 2023 en 2025, maar die ontwikkelingen zijn in Utrecht niet te zien.

Ondermijnende criminaliteit: meer plofkraakverdachten uit Midden-Nederland, ruim de helft komt uit Utrecht 

Het aantal verdachten uit de politieregio Midden-Nederland dat is aangehouden voor plofkraken neemt toe, van 32 in 2024 naar 42 in 2025. Meer dan de helft van deze verdachten komt uit Utrecht (23 in 2025, tegenover 16 in 2024, bron: politie). Plofkraken zijn gerelateerd aan drugscriminaliteit, net als witwassen en excessief geweld, zoals explosies. Het zijn allemaal vormen van georganiseerde ondermijnende Ondermijnende criminaliteit is een vorm van georganiseerde misdaad, waarbij criminelen gebruikmaken van legale organisaties voor hun illegale activiteiten. criminaliteit. De politie registreerde in 2025 31 gevallen van witwassen Bij witwassen wordt illegaal verkregen geld door criminelen omgezet in de legale wereld, waardoor het legaal verkregen geld lijkt. , wat nauwelijks verschilt met 2024 (29). Verder waren er in Utrechts 34 explosies, tegenover 39 in 2024. Bewoners kunnen verdachte situaties, die mogelijk duiden op ondermijnende criminaliteit, bij diverse instanties melden. Uit de Veiligheidsmonitor van 2025 blijkt dan 59% van de Utrechters in het afgelopen jaar een of meer verdachte situaties in hun buurt zagen. Dat is meer dan landelijk (49%), maar vergelijkbaar met gemiddeld in de G4 (58%). Het betreft hier vooral het (vermoedelijke) dealen van drugs en bedrijven waar bijna nooit klanten komen. Ongeveer 9% heeft (minimaal één van de) verdachte situaties gemeld bij een instantie, het vaakst bij de politie/wijkagent, gevolgd door de gemeente.

Registraties van handel in harddrugs nemen toe, maar veel is niet in beeld

In 2025 stijgt de handel in harddrugs van 72 naar 86 registraties (+19%). De daadwerkelijke omvang van drugshandel is hoogstwaarschijnlijk veel hoger, de meeste handel is niet in beeld bij de politie en wordt daardoor niet geregistreerd. Het aantal drugsmeldingen bij Meld Misdaad Anoniem blijft stabiel (223 in 2024 en 222 in 2025). De handel in drugs kent ook een andere kant, namelijk die van de gebruikers. Door een jaarlijkse analyse van rioolwaterdata door het instituut KWR (gemeten op twee punten in Utrecht) kan de straatwaarde van in Utrecht gebruikte cocaïne (grof) geschat worden. In 2025 is een stijging in de straatwaarde te zien, van 20,5 miljoen naar 23 miljoen euro. Voor andere cijfers over middelengebruik in Utrecht, zie de Gezondheidsmonitor.

Openbare orde: forse toename van het aantal demonstraties

Voor het derde jaar op rij zien we een toenemend aantal demonstraties en protestacties in Utrecht. Deze demonstraties weerspiegelen ontwikkelingen in de samenleving. Het gebruik van sociale media beïnvloedt en versnelt deze ontwikkelingen. In 2025 groeit het aantal demonstraties in Utrecht met 28%, van 522 naar 674. De demonstraties variëren van klassieke, statische demonstraties, tot dynamische protesten door de Binnenstad en een dagenlange protestactie in de binnentuin van de Universiteitsbibliotheek aan de Drift. Veruit de meeste demonstraties verlopen zonder problemen, maar de complexiteit neemt toe. Bij 41 demonstraties was sprake van enig risico en bij negen van een verhoogd risico, vanwege mogelijke verstoring van de openbare orde of risico op geweld. Ook voetbal en de jaarwisseling zorgen in 2025 voor onrust in Utrecht. In het najaar leiden twee wedstrijden van FC Utrecht in het Europese voetbal tot grootschalige rellen, vernielingen en confrontaties met de politie. En tijdens de jaarwisseling zijn er grote rellen in enkele wijken, waarbij veel politie wordt ingezet. 

Schadelijke polarisatie en radicalisering verhardt, zowel online als offline

Maatschappelijke onrust kan schadelijke polarisatie versterken. Hierbij gaat het niet meer over de inhoud, maar over de kenmerken van andere groepen. Er ontstaat wantrouwen tussen groepen door hoe ze over elkaar denken. Schadelijke polarisatie draagt niet alleen bij aan afnemend vertrouwen in de overheid en andere instituties (zie hiervoor ook het hoofdstuk Vertrouwen in de overheid), maar kan ook een voedingsbodem vormen voor radicalisering. Sociale media hebben hierin een faciliterende en mobiliserende rol. Het aantal signalen van radicalisering in Utrecht steeg in 2024 met 17%, van 139 naar 163. Een mogelijke verklaring is het geven van voorlichting en trainingen aan professionals in het herkennen van en omgaan met radicalisering en extremisme. In 2024 waren er gemiddeld 31 casussen van radicalisering in Utrecht. Dat is eenzelfde aantal als in 2023. Het gaat hier om gemiddelde aantallen, door het jaar heen is er verloop in de casussen. Elke casus betreft een persoonsgerichte aanpak (PGA), waarbij de gemeente samen met partners maatwerk biedt aan individuen die radicaliseren of extremistisch gedrag vertonen. Het gaat hierbij om alle vormen van extremisme, zowel rechts- als linksextremisme, maar ook anti-institutioneel en religieus extremisme.