Gemeenteraad
Samenvatting
In de raadperiode 2022-2026 zijn meer moties en amendementen ingediend dan in de voorafgaande raadsperiode. In deze raadsperiode gingen moties en amendementen vaak over de beleidsterreinen wonen, ruimtelijke ordening en ruimtelijke projecten.
In het kort
- Raadperiode 2022-2026 met vijf fracties in de coalitie
- Versplinterde vertegenwoordiging
- 11 raadsvergaderingen, 155 raadsvoorstellen in het laatste raadsjaar
- Wat is een raadsvoorstel?
- Meer moties en amendementen ingediend
- EenUtrecht ondertekende de meeste moties en amendementen
- Moties vaak over wonen, amendementen vaak over ruimtelijke ordening
| 2018/ 2019* |
2019/ 2020* |
2020/ 2021* |
2021/ 2022* |
2022/ 2023* |
2023/ 2024* |
2024/ 2025 |
2025/2026 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| avonden met raadsinformatiebijeenkomsten** | 30 | 36 | 26 | 22 | 25 | 27 | 22 | 17 |
| aantal commissievergaderingen | 42 | 58 | 60 | 70 | 77 | 72 | 81 | 62 |
| aantal raadsvergaderingen*** | 19 | 20 | 21 | 20 | 14 | 16 | 11 | 11 |
| aantal raadsvoorstellen | -**** | -**** | 140 | 169 | 136 | 183 | 170 | 155 |
| aantal ingediende amendementen | 60 | 192 | 149 | 216 | 86 | 127 | 301 | 199 |
| aantal ingediende moties | 248 | 526 | 448 | 560 | 352 | 576 | 598 | 702 |
| aantal schriftelijke vragen | 221 | 277 | 325 | 289 | 234 | 227 | 217 | 214 |
| aantal petities | 2 | 4 | 3 | 3 | 7 | 9 | 13 | 10 |
* Raadsjaar van 1 april t/m 31 maart. Na de verkiezingen van 16 maart 2022 zijn de nieuwe raadsleden op 30 maart 2022 geïnstalleerd. Hierdoor is het raadsjaar van 1 april t/m 31 maart.
** Per avond zijn meerdere bijeenkomsten. Raadsjaar 2023/2024: 48 bijeenkomsten, 2022/2023: 60 bijeenkomsten.
*** In oktober 2021 is het vergadermodel gewijzigd. Per vier weken is nu een raadvergadering (voorheen twee) en zes commissievergaderingen (voorheen twee).
**** Geen gegevens beschikbaar over deze periode door andere registratie.
Raadperiode 2022-2026 met vijf fracties in de coalitie
Na de verkiezingen van 16 maart 2022 zijn de raadsleden op 30 maart 2022 geïnstalleerd. Iets meer dan de helft (23 van de 45) van de raadsleden was toen nieuw in de raad. Na de verkiezingen begonnen de fracties met de onderhandelingen over een nieuw bestuur. Op 1 juni 2022 werd het coalitieakkoord gepresenteerd. De coalitie bestond sindsdien uit GroenLinks, D66, PvdA, Student & Starter en ChristenUnie. Samen hadden zij een meerderheid in de raad. Deze fracties hebben ook de wethouders voorgedragen voor het college van burgemeester en wethouders, het dagelijks bestuur van de gemeente. GroenLinks is de enige partij die sinds 2006 in elke Utrechtse coalitie heeft deelgenomen.
Naast de vijf coalitiefracties zijn aan het eind van de raadsperiode 12 fracties in de oppositie. Oorspronkelijk was de SP vertegenwoordigd in de raad, maar het SP-raadslid is vanaf juli 2022 verdergegaan als de fractie Utrecht Solidair. Het raadslid dat namens de PVV een zetel bekleedde in de Utrechtse raad is vanaf oktober 2023 verdergegaan namens de nieuwe partij UtrechtNu!. Eind 2023 is een raadslid van de lijst van Student & Starter verder gegaan als de nieuwe fractie Horizon. Begin 2025 begint een raadslid van GroenLinks een eigen fractie, later onder de naam LINK.
Versplinterde vertegenwoordiging
De Utrechtse gemeenteraad telt na de gemeenteraadsverkiezing van 18 maart 2026 16 fracties. Tien van deze fracties zijn eenpersoonsfracties. Maastricht en Den Helder hebben ook 16 verschillende fracties in de gemeenteraad. Geen enkele gemeente heeft meer dan 16 fracties in de gemeenteraad. Een inventarisatie van NRC toont dat in totaal twintig gemeenten meer dan 12 fracties in de raad hebben.
De waarde van eenpersoonsfracties is in het rapport ‘De potentiële waarde van eenpersoonsfracties in gemeenteraden’ (Universiteit Utrecht) beschreven. De fragmentatie van de vertegenwoordiging kan gezien worden als een representatie van de diversiteit in de gemeente. Verschillende sociaal-politieke posities en groepen krijgen een plek in de raad. De versplintering kan er ook voor zorgen dat nieuwe en kleine partijen nieuwe thema’s op de agenda zetten, wat het politieke debat kan verrijken. Toch roept de versplintering ook vragen op over bestuurbaarheid. Besluitvorming kan complexer worden. Ook kan het grote aantal partijen het voor kiezers minder overzichtelijk maken om verschillen te herkennen.
11 raadsvergaderingen, 155 raadsvoorstellen in laatste raadsjaar
Van april 2025 tot en met maart 2026 kwam de raad bijeen voor 17 raadsinformatieavonden (met in totaal 25 bijeenkomsten), 62 commissievergaderingen en 11 raadsvergaderingen. Tijdens raadsinformatieavonden ontvangen raadsleden informatie van inwoners, organisaties, ambtenaren of collegeleden. In commissievergaderingen debatteren raadsleden over onderwerpen zoals brieven of voorstellen van het college. In de raadsvergaderingen neemt de gemeenteraad besluiten over raadsvoorstellen.
In het raadsjaar 2025/2026 zijn 155 raadsvoorstellen ingediend, waaronder 10 initiatiefvoorstellen. Dat komt neer op gemiddeld 14 voorstellen per raadsvergadering. Bij deze voorstellen kunnen raadsleden moties indienen om een uitspraak van de raad te vragen of amendementen voorstellen om het ontwerpbesluit aan te passen. Aan het einde van de vergadering stemt de raad over de moties, amendementen en het raadsvoorstel zelf.
Wat is een raadsvoorstel?
Een raadsvoorstel stelt nieuw beleid voor of stelt voor het bestaande proces te veranderen. Een raadsvoorstel komt meestal van het college, maar kan ook van een raadslid of raadsleden komen (we noemen het dan een initiatiefvoorstel). De raad neemt voorstellen met of zonder moties of amendementen aan. Raadsleden besteden veel tijd aan het behandelen van de voorstellen. Ook bespreken ze vaak brieven van het college of zetten ze zelf een onderwerp op de agenda. Inwoners kunnen ook met een inwonersmotie een voorstel doen.
Meer moties en amendementen ingediend
In de gehele raadsperiode van april 2022 tot en met maart 2026 zijn 2.228 moties ingediend, dit is 25% meer dan in de raadsperiode 2018-2022. De meeste moties zijn verworpen (42%), maar ook veel moties zijn aangenomen (34%). Regelmatig zegt een collegelid toe de strekking van een motie uit te voeren, waarop raadsleden vaak besluiten de motie niet in stemming te brengen. Dit heet ‘ingetrokken en overgenomen’. In het vierde raadsjaar van deze raadsperiode zijn geen moties op deze manier ingetrokken en overgenomen, terwijl dit vooral in de eerste twee raadsjaren veelvuldig voorkwam. Over de hele periode geldt dit voor 12% van de moties. Tijdens raadsvergaderingen kunnen fracties een motie indienen – een uitspraak, wens, verzoek of oordeel – die aan de raad wordt voorgelegd. Het college adviseert over de ingediende moties, en de raad stemt altijd over elke motie. Bij een meerderheid van stemmen wordt een motie aangenomen. Zowel aangenomen als verworpen moties hebben betekenis.
Naast moties kunnen fracties ook amendementen indienen. Een amendement is een voorstel tot wijziging van een ontwerpbesluit in een raadsvoorstel of initiatiefvoorstel. In de gehele raadsperiode 2022-2026 zijn 713 amendementen ingediend. Dit is 16% meer dan in de voorafgaande raadsperiode 2018-2022. Van de 713 amendementen is 56% verworpen, 36% aangenomen en 7% ingetrokken.
EenUtrecht ondertekende de meeste moties en amendementen
In de gehele raadsperiode 2022-2026 ondertekende de fractie van EenUtrecht 996 moties, op ruime afstand gevolgd door Volt (652) en het CDA (651). Gemiddeld werd een motie door drie (3,44) fracties ondertekend. Iets meer dan de helft (52%) van de moties in deze vier jaar werd uitsluitend door oppositiefracties ingediend. Hiervan is 19% aangenomen of overgenomen. Van de moties waarbij een coalitiefractie (mede-)indiener was, is 77% aangenomen of overgenomen.
In de gehele raadsperiode 2022-2026 zijn 713 amendementen ingediend. De fractie van EenUtrecht was het vaakst (mede-)indiener van amendementen (311 keer). Gemiddeld is een amendement door drie (3,05) fracties ondertekend. De oppositie diende zonder steun van een coalitiefractie 470 amendementen (66%) in, waarvan 13% is aangenomen. Coalitiefracties waren (mede-)indiener van 243 amendementen, waarvan 80% is aangenomen.
Moties vaak over wonen, amendementen vaak over ruimtelijke ordening
In de gehele raadsperiode van april 2022 tot en met maart 2026 gingen de meeste moties over Wonen en Volkshuisvesting. Deze moties hadden betrekking op onderwerpen zoals woningcorporaties, sociale- en middenhuur, betaalbare woningen en woningdelen. Andere veelvoorkomende onderwerpen zijn Ruimtelijke ordening, Mobiliteit en de grote ruimtelijke projecten. Bij amendementen ging het ook vaak over Ruimtelijke Ordening en Ruimtelijke projecten.