Samenwerken met Utrechters
Samenvatting
In 2025 was 18% van de Utrechters betrokken bij het maken van gemeentelijk beleid en plannen. Daarbij zijn verschillen te zien tussen opleidingen, wijken en leeftijden. Betrokken inwoners zijn meer tevreden over de rol van de gemeente dan gemiddeld in de stad. Online werd samengewerkt via DenkMee, met meer dan 16.000 reacties in 2025.
In het kort
- 18% van de Utrechters is betrokken bij het maken van beleid en plannen
- Meer inwoners betrokken bij de buurt door deelname buurtactiviteiten
- Opleiding, leeftijd en de woonwijk bepaalt met name in hoeverre iemand samenwerkt met de gemeente
- Betrokken inwoners zijn meer tevreden over de rol van de gemeente dan gemiddeld in de stad
- Digitaal samenwerken: meer dan 16.000 reacties via DenkMee
- Meer aanvragen voor Initiatievenfonds in 2025
| 2015 | 2019 | 2021 | 2023 | 2024 | 2025 | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| % inwoners dat de afgelopen 12 maanden betrokken is geweest bij het maken van beleid en plannen van de gemeente | - | - | - | 17 | - | 18 |
| % inwoners dat betrokken is in de buurt bij een of meerdere activiteiten | - | - | - | 54 | - | 59 |
| % inwoners dat heeft samengewerkt* met de gemeente door betrokken te zijn bij het maken van beleid en plannen | - | - | - | 14 | - | 16 |
| % inwoners (zeer) eens met: de gemeente maakt duidelijk wat er met de inbreng van inwoners gebeurt | - | - | - | 19 | - | 19 |
| % inwoners (zeer) eens met: de gemeente is eerlijk en open in het contact met inwoners | - | - | - | 27 | - | 30 |
| aantal gehonoreerde aanvragen Initiatievenfonds | 348 | 1.271 | 908 | 1.111 | 1.164 | 1.196 |
18% van de Utrechters is betrokken bij het maken van beleid en plannen
In 2025 is 18% betrokken geweest bij het maken van beleid en plannen van de gemeente Utrecht. Dit is vergelijkbaar met het aandeel in 2023. De gemeente werkt op verschillende manieren samen met Utrechters; soms ondersteunt de gemeente bij een initiatief van Utrechters, soms maakt ze samen met Utrechters een plan of soms stelt de gemeente verschillende vragen aan Utrechters om een goed besluit te kunnen nemen. Uit landelijk onderzoek blijkt dat mensen vaker samenwerkingen met de gemeente in de algemene zin steunen, dan dat ze eraan willen meedoen. Ze doen liever mee aan vormen die weinig tijd, kennis of vaardigheden vragen, zoals bijvoorbeeld het invullen van een vragenlijst. Dit beeld zien we ook in Utrecht. Inwoners zijn relatief het vaakst betrokken via het invullen van een (online) vragenlijst (9%).
Meer inwoners betrokken bij de buurt door deelname buurtactiviteiten
Utrechters werken meer met elkaar samen, door betrokken te zijn bij hun buurt. In Utrecht neemt in 2025 59% deel aan een of meerdere buurtactiviteiten (54% in 2023), zoals het schoonhouden van de openbare ruimte (38%) en het bewaken van de veiligheid in de buurt (25%). Daarnaast biedt 21% zorg of hulp aan buurtbewoners en 35% wil samen met de buurt werken aan milieu- en energiebesparing. Er zijn hierbij verschillen te zien tussen de wijken, maar dat komt vooral door de samenstelling van de wijken. Zo zien we dat vooral dat jongeren (18-29 jaar) minder betrokken zijn bij buurtactiviteiten (44%) dan andere leeftijdsgroepen. Ook eenpersoonshuishoudens nemen minder vaak deel aan buurtactiviteiten (51%) dan inwoners uit andere huishoudenstypes.
Opleiding, leeftijd en de woonwijk bepaalt met name in hoeverre iemand samenwerkt met de gemeente
Het aandeel Utrechters dat samenwerktInwoners werken samen door het bijwonen van een (digitale) bijeenkomst van de gemeente, het indienen van een zienswijze, contact met een bewonersgroep zoals het wijkplatform, online mening geven via een vragenlijst of peiling, of contact met een raadslid of (wijk)wethouder. met de gemeente is gestegen van 14% in 2023 naar 16% in 2025. Wel is te zien dat in 2025 Utrechters zonder opleiding of met primair onderwijs/vmbo gemiddeld minder samenwerken met de gemeente (8%) dan Utrechters met een andere opleiding. Ook werken 18 t/m 29 jarigen (11%) minder samen met de gemeente dan alle andere leeftijdsgroepen. Tevens zijn er verschillen te zien tussen de wijken. Daarnaast werken mensen met een lichamelijke beperking of geestelijke aandoening meer samen met de gemeente dan Utrechters die dat niet hebben. Hoewel de mate van samenwerken van inwoners zonder opleiding of met primair onderwijs/vmbo achterblijft ten opzichte van andere opleidingsgroepen, laat De Staat van Nederland (2020) zien dat mensen met basisonderwijs of een vmbo-opleiding (53%) wel vaker voorstander zijn van meer inspraak op gemeentelijk en provinciaal niveau dan mensen met een hbo/wo-diploma of een doctorstitel (37%). De verklaring die hiervoor wordt gegeven is dat politieke onvrede leidt tot een behoefte aan meer inspraak.
Betrokken inwoners zijn meer tevreden over de rol van de gemeente dan gemiddeld in de stad
Ten opzichte van alle Utrechters, vinden betrokken inwonersInwoners die in de afgelopen 12 maanden betrokken zijn geweest bij het maken van beleid en plannen van de gemeente vaker dat de gemeente rekening houdt met wat nodig is in de buurt (31%), dat de gemeente duidelijk maakt wat er met de inbreng is gebeurt (37%) en dat de gemeente eerlijk en open is in het contact met inwoners (37%). Het aandeel Utrechters dat vindt dat de gemeente open en eerlijk is, is gestegen van 27% in 2023 naar 30% in 2025. Inwoners uit de wijk Vleuten-De Meern zijn het minder vaak eens met deze drie stellingen dan gemiddeld. Ook 55-plussers zijn het minder vaak eens met deze stellingen dan jongere leeftijdsgroepen.
Als inwoners weten wat met hun bijdrage is gedaan en zich daardoor gehoord voelen, kan samenwerking met de overheid het vertrouwen in de overheid vergroten. Meer informatie over vertrouwen is te lezen in het hoofdstuk Vertrouwen in overheid.
Digitaal samenwerken: meer dan 16.000 reacties via DenkMee
In 2025 heeft 4% van de inwoners een (digitale) bijeenkomst van de gemeente bezocht en heeft 9% online zijn mening gegeven via een vragenlijst of peiling. In 2025 stonden 66 projecten op het digitale platform DenkMee. Op de peilingen is 16.242 keer online op gereageerd. Utrechters konden op verschillende manieren en op verschillende projecten reageren. Ze konden bijvoorbeeld een vragenlijst invullen over het onderhoud en inrichting van Janskerkhof, het jongerencultuurhuis in Vleuten-De Meern of over de evaluatie van het horecabeleid. Het aantal projecten is gestegen, en het aantal reacties vergelijkbaar met 2024 (51 projecten/ruim 16.000 reacties in 2024).
Meer aanvragen voor het Initiatievenfonds in 2025
Het Initiatievenfonds ondersteunt plannen van inwoners die zich vrijwillig willen inzetten voor elkaar, de buurt, wijk of stad. In 2025 zijn 1.196 aanvragen voor initiatieven toegekend. Sinds 2020 is het aantal toegekende aanvragen jaarlijks gestegen. Er is voor ongeveer 2.9 miljoen euro uitgegeven aan initiatieven tot € 20.000 en ongeveer 1.5 miljoen voor initiatieven boven de € 20.000. Het meeste geld is uitgegeven in de wijken Zuidwest, Noordwest en Overvecht.