Gezondheid jeugd
Samenvatting
De meeste kinderen en jongeren voelen zich gezond, maar inclusie en sociale veiligheid staan onder druk. Ook mentale gezondheid en stress blijven aandacht vragen en we zien een toename in ongezond gedrag bij jongeren. De vaccinatiegraad in Utrecht ligt onder de gewenste WHO-normen en verschillen tussen wijken nemen toe.
In het kort
- De meeste kinderen en jongeren voelen zich gezond
- Zorgelijke ontwikkelingen in inclusie en sociale veiligheid
- Minder faalangstige gevoelens, maar mentale gezondheid en stress blijven aandacht vragen
- Toename vapen en problematisch gebruik van sociale media onder jongeren
- Daling in vaccinatiegraad en steeds grotere verschillen tussen wijken
| 2015 | 2019 | 2021 | 2023 | 2024 | 2025 | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| % 2-jarigen dat is gevaccineerd voor alle vaccinaties in het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) | - | 92,5 | 91,0 | 85,2* | 85,1** | - |
| % basisschoolleerlingen (groep 7 en 8) met goed ervaren gezondheid | 92 | 90 | 90 | 88 | - | 90 |
| % basisschoolleerlingen (groep 7 en 8) dat zich wel eens onveilig voelt op/rond school | 18 | 18 | 21 | 22 | - | 24 |
| % basisschoolleerlingen (groep 7 en 8) dat wel eens gepest wordt op school | 14 | 14 | 17 | 19 | - | 22 |
| % basisschoolleerlingen (groep 7 en 8) met verhoogd risico op psychosociale problemen | 11 | 12 | 17 | 15 | - | 15 |
| % basisschoolleerlingen (groep 7 en 8) met faalangstige gevoelens | 13 | 14 | 18 | 13 | - | 11 |
| % basisschoolleerlingen (groep 7 en 8) dat zich vaak gestrest voelt | - | 23 | 29 | 29 | - | 28 |
| % basisschoolleerlingen (groep 7 en 8) dat in vrije tijd meer dan twee uur per dag naar beeldschermen kijkt | 25 | 32 | 38 | 42 | - | 35 |
| % VO-leerlingen (2e en 4e klas) met goed ervaren gezondheid | - | 87 | 86 | 81 | - | - |
| % VO-leerlingen (2e en 4e klas) dat wel eens wordt gediscrimineerd | - | 18 | - | 22 | - | - |
| % VO-leerlingen (2e en 4e klas) dat homoseksualiteit als normaal beschouwt | - | 73 | - | 50 | - | - |
| % VO-leerlingen (2e en 4e klas) met matige tot ernstige psychische klachten | - | - | 9 | 6 | - | - |
| % VO-leerlingen (2e en 4e klas) dat zich vaak gestrest voelt | - | 44 | 44 | 51 | - | - |
| % VO-leerlingen (2e en 4e klas) dat wekelijks rookt/vapet | - | 3 | 4 | 7 | - | - |
| % VO-leerlingen (2e en 4e klas) met een gebrek aan controle over sociale mediagebruik | - | 9 | 12 | 17 | - | - |
* De vaccinatiegraad is in 2023 minder goed te vergelijken met eerdere jaren vanwege de invoering van anonieme vaccinaties die niet kunnen worden meegeteld.
** De daling in de vaccinatiegraad in 2024 t.o.v. 2023 is mogelijk groter dan zichtbaar in de tabel. Dit komt door een onderschatting van het RIVM van de DKTP, Hib en HepB vaccinatiegraad bij 2-jarigen in 2022/2023.
Dit hoofdstuk geeft een samenvatting van de gezondheid van Utrechtse kinderen en jongeren (tot 18 jaar) en de samenhang met andere factoren. Op de Volksgezondheidsmonitor Utrecht staat alle informatie over gezondheid, leefstijl en de relatie met factoren die dit beïnvloeden.
De meeste kinderen en jongeren voelen zich gezond
90% van de kinderen Kinderen uit groep zeven en acht van het regulier basisonderwijs.uit groep 7 en 8 van het basisonderwijs voelen zich in 2025 gezond. Voor jongeren Jongeren uit de tweede en vierde klas van het regulier voortgezet onderwijs.uit klas 2 en 4 van het voortgezet onderwijs is dit 81% in 2023. Bij jongeren is sprake van een daling ten opzichte van de vorige meting in 2021 (86%). Het aandeel kinderen dat er goed mee om kan gaan als er iets vervelends gebeurt, is gestegen van 58% in 2023 naar 64% in 2025. Jeugd Kinderen uit groep zeven en acht van het regulier basisonderwijs en jongeren uit de tweede en en vierde klas van het regulier voortgezet onderwijs. in eenoudergezinnen, jeugd met een migratieachtergrond, jongeren op het vmbo en de havo, kinderen die opgroeien in een gezin met lage welvaart, kinderen uit Overvecht en Zuidwest en meisjes uit groep 7 en 8 hebben de grootste gezondheidsachterstand. Lees hier meer over in Gezondheidsverschillen bij tieners.
Zorgelijke ontwikkelingen in inclusie en sociale veiligheid
Er zijn verschillende zorgelijke ontwikkelingen in inclusie en de sociale veiligheid van de jeugd. Bijna een kwart van de kinderen voelt zich wel eens onveilig op of rond school. Dit is toegenomen van 18% in 2019 naar 24% in 2025. Jongeren ervaren vaker discriminatie: dit aandeel steeg van 18% in 2019 naar 22% in 2023. Ook geeft de jeugd vaker aan gepest te worden op school. Tussen 2019 en 2023 beschouwen jongeren homoseksualiteit minder vaak als normaal. In 2019 gaf nog 73% van de jongeren dit aan, in 2023 daalde dit aandeel naar 50%. Tijdens duidingsgesprekken met jongeren en professionals worden verschillende oorzaken genoemd voor de afname in inclusie en sociale veiligheid, zoals sociale media en het politieke klimaat.
Minder faalangstige gevoelens, maar mentale gezondheid en stress blijven aandacht vragen
Het aandeel kinderen met faalangstige gevoelens is sterk gedaald van 18% in 2021 naar 11% in 2025. Het aandeel jongeren met matige of ernstige psychische klachten in de afgelopen vier weken is tussen 2021 en 2023 gedaald van 9% naar 6%. Tegelijkertijd voelen jongeren zich in 2023 vaker gestrest (51%). 28% van de kinderen heeft in 2025 vaak stress, vooral door school en wat anderen van hen vinden.
Toename vapen en problematisch gebruik van sociale media onder jongeren
Jongeren zijn tussen 2019 en 2023 vaker wekelijks gaan roken en/of vapen: van 3% naar 7%. Verder is het aandeel jongeren met een gebrek aan controle over eigen sociale mediagebruik gestegen van 9% in 2019 naar 17% in 2023. 35% van de kinderen geeft aan meer dan twee uur per dag in hun vrije tijd naar een scherm te kijken. In 2023 was dit 42%. 21% van de kinderen heeft in de afgelopen vier weken iemand thuis, binnen of buiten, zien roken of vapen. Minder kinderen geven in 2025 aan iemand te hebben zien roken bij speeltuinen, speelplekken of bij school dan in 2021.
Daling in vaccinatiegraad en steeds grotere verschillen tussen wijken
Het aandeel 2-jarigen dat alle vaccinaties in het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) heeft gekregen neemt de afgelopen jaren af, zowel in de gemeente Utrecht, in de regio Utrecht en landelijk. In de gemeente Utrecht daalde dit aandeel tussen 2020 en 2024 met 8,2 procentpunt en ligt met 85,1% procent onder de WHO-normDeze norm van de World Health Organization (WHO) is gesteld om te zorgen dat de populatie voldoende beschermd is. Als de vaccinatiegraden meerdere jaren lager zijn dan de WHO-norm is er onvoldoende bescherming tegen infectieziekten en een groter risico op verspreiding van ziektes. van 90%. Deze daling is groter dan de landelijke daling (5,9 procentpunt) in dezelfde periode. De verschillen in vaccinatiegraad tussen de wijken zijn tussen 2020 en 2024 toegenomen. In Overvecht is het aandeel 2-jarigen dat alle RVP-vaccinaties heeft gekregen tussen 2020 en 2024 gedaald met 20,5 procentpunt naar 66%. Dit is een groot verschil met de aangrenzende wijk Noordoost, waar het aandeel 2-jarigen dat alle RVP-vaccinaties heeft gekregen met 93% het hoogst is. Voor verschillende vaccinaties is de vaccinatiegraad lager voor kinderen met een Marokkaanse of Turkse herkomst De kinderen zijn zelf in Marokko of Turkije geboren of een van hun ouders is daar geboren. dan voor kinderen met Nederlandse herkomst.